Aleksander Bobko “Spór o istnienie człowieka AD 2020”

Artykuł został opublikowany w: Oblicza wolności, IMJT, Kraków 2023, s. 246-263

Pytanie o człowieka stało zawsze w samym centrum filozofii Józefa Tischnera. We wstępie do swojego Sporu o istnienie człowieka pisał o intencjach towarzyszących mu przy pracy nad tym dziełem, ale słowa te można odnieść do całej jego filozofii: „Chciałem raz jeszcze wydobyć na jaw obszary dobra, w które zapuszcza swe korzenie dojrzewające w dramacie człowieczeństwo człowieka”1. Wprawdzie Tischnerowskie analizy prowadzone w ramach sporu o istnienie człowieka dotykały najgłębszych pokładów człowieczeństwa, nie były jednak wolne od historycznych kontekstów: kształtowało je przywiązanie do chrześcijaństwa, doświadczenie totalitaryzmu, fenomen polskiej Solidarności, wielka transformacja społeczno-polityczna po 1989 roku. Dwie dekady po śmierci księdza Tischnera jego przemyślenia pozostają nadal źródłem wielkiej inspiracji, jednak w sposób radykalny zmieniły się współczesne konteksty. W dzisiejszej Europie spór o istnienie człowieka wpisany jest w spór o istnienie chrześcijaństwa, które w naszej kulturze ulega systematycznej marginalizacji, a według niektórych zostało z Europy zupełnie wyrugowane2. Tischnerowskie pytanie: „Czy człowiek jeszcze istnieje?” nabiera nowych znaczeń w przestrzeni globalnej internetowej sieci i w wirtualnej rzeczywistości albo w zderzeniu z możliwościami, jakie stwarza współczesna genetyka i biotechnologia. Zapewne można by wskazywać na dalsze przykłady takich nowych kontekstów.

Czytaj dalej…