Artykuły
inne
Insytutu Myśli Józefa Tischnera
Inne artykuły
Aleksander Bobko “The subject facing goodness”
The structural analysis of the cognizing subject conducted in the last chapter has led us to the following conclusion: the same mental faculties which enable the rational recognition of reality...Czytaj więcej
Aleksander Bobko “Spór o istnienie człowieka AD 2020”
Pytanie o człowieka stało zawsze w samym centrum filozofii Józefa Tischnera. We wstępie do swojego Sporu o istnienie człowieka pisał o intencjach towarzyszących mu przy pracy nad tym dziełem, ale...Czytaj więcej
Aleksander Bobko “Idea solidarności ze współczesnej perspektywy”
Wydarzenia sierpnia 1980 roku sprawiły, że słowo „solidarność” wniosło do języka polskiego nową, niezwykłą treść. Pisał o tym Józef Tischner na kartach Etyki solidarności – zbioru tekstów, w których próbował...Czytaj więcej
Jan Andrzej Kłoczowski “Wyobraźnia miłosierdzia” (medytacja nad słowami Jana Pawła II)
Niewątpliwie większość z nas zgadza się z tym, że ostatnia pielgrzymka Jana Pawła II do Polski miała miejsce w tym, 2005 roku, na przełomie marca i kwietnia, w kiedy towarzyszyliśmy...Czytaj więcej
Jan Andrzej Kłoczowski “Simone Weil w sporze z personalizmem”
Simone Weil (1909 - 1943) przeżyła swój pierwszy kryzys w wieku czternastu lat. 1 Podsłuchała rozmowę swoich rodziców z przyjaciółmi, którzy wypowiadali się na temat jej i o trzy lata...Czytaj więcej
Jan Andrzej Kłoczowski “Od Boga filozofów do obecności Boga”
Posuwamy się coraz dalej w naszej lekturze tekstów Heschela. Próbujemy prześledzić jego filozofię religii, odkryć wewnętrzną logikę raczej nie systemu, lecz sposobu rozumowania. Odnosimy ją do obecnego stanu debaty w...Czytaj więcej
Jan Andrzej Kłoczowski “Czy istnieje postęp w kulturze?”
Temat, który mam rozważyć, tylko z pozoru jest prosty, obydwa bowiem terminy ujęte w tytule należą do języka potocznego. Jednakże przy bardziej wnikliwym spojrzeniu sprawa nie jest taka oczywista. Humanista...Czytaj więcej
Karol Tarnowski “Transcendentalia?”
Kiedy piszemy: „prawda”, „dobro”, „piękno”, mamy pokusę, żeby je pisać z dużej litery: Prawda, Dobro, Piękno. Ten sposób pisania (i myślenia) wskazuje natychmiast na metafizyczną koncepcję tzw. transcendentaliów, czyli pojęć,...Czytaj więcej
Karol Tarnowski “Paths of damnation, paths of salvation”
The concept of drama—the main category of Józef Tischner’s philosophy— condenses the heart of human existence, where the essence of drama is the possibility of ruin or salvation. “By taking...Czytaj więcej
Karol Tarnowski “Granice hermeneutyki”
Hermeneutyka to zarówno dyscyplina naukowa, stosowana szeroko w naukach humanistycznych, jak doktryna filozoficzna i zarazem gałąź filozofii, która tę doktrynę stosuje w praktyce. Jednak hermeneutyka była od dawna stosowana jako...Czytaj więcej
Krzysztof Mech “Wątki protestanckie w polskiej filozofii dialogu – Tischner czyta Kierkegaarda”
Wstęp Józef Tischner swą najważniejszą książkę Spór o istnienie człowieka – którą nazywa „kawałkiem złotej żyły” swojej filozofii – kończy rozdziałem Kierkegaard a wymiar wdzięczności. Koniec wieńczy całość. Søren Kierkegaard...Czytaj więcej
Krzysztof Mech “The Master and Margarita: Satan, Savior from Evil”
The countless interpretations of The Master and Margarita emphasize the most disturbing thought for the readers. This is an amazingly simple and moving truth: from the clutches of the Soviet...Czytaj więcej
Krzysztof Mech “O możliwości toposu boskości”
Bóg jest inny niż nasze myślenie i mówienie o Bogu. Mówiąc o Bogu, nie potrafimy nie mówić o sobie. [...] Mówmy więc o sobie świadomie. [...] Mowa o Bogu staje...Czytaj więcej
Krzysztof Mech “Doświadczenie religijne – dramat mojej wolności”
Dobrze postawione pytanie to takie, które odsłania przed pytającym swą heurystyczną moc; zawiera w sobie jakieś napięcie i staje się wyzwaniem dla myślenia. To, które zawarte jest w tytule niniejszego...Czytaj więcej
Krzysztof Mech “Dobro i zło jako metafory”
W swoich rozważaniach chciałbym podjąć kwestię pewnego napięcia, a nawet sporu, które odnajduję w myśli Józefa Tischnera. Owo napięcie, którego istota będzie się przed nami stopniowo odsłaniać, nieustannie drąży myślenie...Czytaj więcej
Krzysztof Mech “Bóg bliski, Bóg odległy, Bóg obcy – nieobecność Boga jako wyzwanie”
W swych rozważaniach chciałbym na wstępie odwołać się do własnych analiz prowadzonych w książce zatytułowanej Logos wiary. Między boskością a racjonalnością. Jedna z głównych tez tamtych rozważań była następująca: początek...Czytaj więcej
Adam Hernas “Metafizyczne warunki możliwości myślenia aksjologicznego”
Odejście od myślenia o wartościach, jakie nastąpiło zwłaszcza po Heideggerze i Lévinasie, nie znaczy, że aksjologia jako taka została raz na zawsze odrzucona. Zmienił się natomiast plan, na którym toczy...Czytaj więcej
Adam Hernas “Jak jest możliwa wspólnota wolnych ludzi”
Problemem, który chciałbym tu postawić i zarazem ponownie poddać analizie, jest stare pytanie o to, jak mogłaby się urzeczywistnić uniwersalna wspólnota, obejmująca wszystkich wolnych ludzi, zdolna do pokojowego trwania mimo...Czytaj więcej
Adam Hernas “Hope”
Hope is the mother of the dumb, sister of fools, those who don’t know how to count their chances aunt of disheveled beautiful souls, who easily forget every loss cousin...Czytaj więcej
Adam Hernas “Bliskość jako paradygmat myślenia o drugim”
1. Zastanawiając się nad dobrze ugruntowaną we współczesnej filozofii kwestią drugiego, warto zwrócić uwagę na prosty, ale symptomatyczny fakt, że właściwie aż do XX wieku filozofia milczała o drugim człowieku...Czytaj więcej
Adam Hernas “Absolutne Dobro (…) nie może nie istnieć”
1. Agatologia w zarysie. Tischnerowska agatologia, której zarysy można zrekonstruować na podstawie analiz i myśli rozsianych w wielu miejscach dzieła, nie da się oddzielić od założeń filozofii dramatu, rozumianej w...Czytaj więcej
Zbigniew Stawrowski “Solidarity Means a Bond”
Zbigniew Stawrowski "Solidarity Means a Bond", Thinking in Values (No 1), p. 159–171...Czytaj więcej
Karol Tarnowski “Fundamental Faith”
In this, the closing chapter of our analysis, I shall attempt to search for something which in our tangled epoch of “God’s death,” in our pluralistic market of ideas, and...Czytaj więcej
Antoni Szwed “Solidarność dziś”
Gdy przed 25 laty, w pamiętnym sierpniu 1980 roku, zrodził się olbrzymi ruch społeczny, który dał początek Niezależnemu Samorządnemu Związkowi Zawodowemu „Solidarność”, nie poprzedziła go żadna teoretyczna refleksja, ani nie...Czytaj więcej
Zbigniew Stawrowski “Solidarność jako doświadczenie”
Mateusz Ciołkowski: Panie Profesorze, chciałbym zacząć od Pańskiego doświadczenia Solidarności. Najpierw był Pan uczestnikiem tych wydarzeń, dopiero później starał się to skonceptualizować, w ostatnich latach choćby za sprawą pisania, ale...Czytaj więcej
Zbigniew Stawrowski “Solidarność, miłosierdzie sprawiedliwość”
Solidarność jako ruch społeczny, który doprowadził do upadku systemu komunistycznego stał się istotnym elementem dziejów Polski i świata. Pytanie, na czym właściwie polegało jego przesłanie i czy nadal jest ono...Czytaj więcej
Zbigniew Stawrowski “Solidarność a idea doskonałej wspólnoty”
Czym była idea solidarności, która z taką mocą objawiła się w Polsce w 1980 i 1981 roku? Dlaczego po roku 1989 nie stała się ona fundamentem budowy nowego porządku ustrojowego,...Czytaj więcej
Zbigniew Stawrowski “Solidarność znaczy więź”
I. Ruch „solidarności” to zjawisko, którego nie może pominąć nikt, kto pragnie zrozumieć wydarzenia ostatnich dwóch dekad w Polsce i na świecie. Czym innym jest jednak politologiczna analiza „solidarności” jako...Czytaj więcej
Zbigniew Stawrowski “O zapomnianej solidarności”
Dzieje ludzkości można rozumieć jako ciąg wydarzeń, w których idee krążące po świecie zadamawiają się w nim na stałe, nadając mu zupełnie nową postać. Takie uniwersalne idee jak choćby: wolność,...Czytaj więcej
Adam Workowski “Pokusy dualizmu w myśli Gabriela Marcela”
Walka z klasycznym dualizmem Kartezjusza Dualizm jest odwieczną pokusą myślenia. Rodzi się z dwóch źródeł: z wiary w nieśmiertelną duszę, która zapewnia życie po śmierci i z nieufności wobec własnej...Czytaj więcej
Adam Workowski “Myślenie z kimś i dla kogoś”
Samotność i agresja myślenia Myślenie odróżnia nas od zwierząt i roślin. Zastosowane w praktyce nauczyło nas budować domy, szpitale i bomby. Człowiek stał się koroną stworzenia dzięki współpracy i rywalizacji...Czytaj więcej
Krzysztof Mech “God and Difference”
This text begins a research project concerning those thinkers who associate the discussion about the possibility of thinking about God with the problem of difference. The main question of these...Czytaj więcej
Inga Mizdrak “Strefa ‘pomiędzy’ jako relacja, węzeł dramatyczny oraz oś uwspólnotowienia
„Pomiędzy” jest kategorią wieloznaczną i opisywaną w wielu kryteriach. Sam termin w sensie fizykalnym wskazuje na przestrzeń usytuowaną między dwoma obiektami wraz z różnym dystansem wobec nich. Mimo iż posiada...Czytaj więcej
Wojciech Bonowicz “Sprawa naszej godności”
„Umarli mówią, stanowią jakieś mniej lub bardziej określone zobowiązania” – pisał w „Filozofii dramatu” ks. Józef Tischner. „Niekiedy umarli zobowiązują mocniej niż żywi. U grobu zmarłego człowiek uświadamia sobie, że...Czytaj więcej
Krzysztof Mech “Mistrz i Małgorzata, czyli, co począć z tą nadprzyrodzonością?”
Dorastamy, żyjemy, podążamy ku swojemu przeznaczeniu w dialogu z ludźmi, których spotykamy. Inni przynoszą nam siebie i to, co stworzyli. Ich dzieła nieustannie na nas oddziałują; czy chcemy tego, czy...Czytaj więcej
Adam Workowski “Dom jako miejsce istnienia człowieka”
Dom jako miejsce istnienia człowieka Namiętność domu Trudno mówić o domu spokojnie i bez emocjonalnego patosu. Niemal dla wszystkich stanowi ogromną wartość. Tęsknimy za domem naszej przeszłości i marzymy...Czytaj więcej