Adam Hernas, Od zawsze jesteś przy mnie
STRONA GŁÓWNA / PUBLIKACJE /
Seria: Drogi Myślenia
/ ADAM HERNAS, OD ZAWSZE JESTEŚ PRZY MNIE
Oprawa: twarda
Ilość stron: 294
Wydawca:
Instytut Myśli Józefa Tischnera
Rok wydania: 2017
ISBN: 978-83-60911-18-1
Język: polski
Ilość stron: 294
Wydawca:
Instytut Myśli Józefa Tischnera
Rok wydania: 2017
ISBN: 978-83-60911-18-1
Język: polski
„Jak zatem możliwa jest bliskość w świecie zbudowanym na dystansie i oddaleniu? Jak możliwa jest bezinteresowna obecność z drugim w sytuacji, gdy budowanie własnej pozycji wobec innych, a także przeciw innym jest powszechną zasadą życia społecznego? To są pytania organizujące wewnętrzną logikę tej książki —nawet jeśli jej celem wcale nie jest poszukiwanie jednoznacznych na nie odpowiedzi. Jednakowoż autor stoi na stanowisku, że doświadczenie bliskiego, choć może bardzo rzadkie, a dla wielu nawet nieosiągalne, jest dla myślenia co najmniej tak samo ważne, jak doświadczenie twarzy Innego albo spotkanie drugiego w symetrycznej relacji ja — ty. Zatem figura bliskiego powinna znaleźć swoje miejsce w ramach myślenia o człowieku obok figur drugiego i innego. Bliskość powinna się stać aksjomatem tego myślenia co najmniej na równych prawach z kategorią inności, ponieważ żadnej z nich nie da się zrozumieć oddzielnie, obydwie wskazują na siebie nawzajem i pozostają ze sobą logicznie związane.” (fragment wstępu)
Przeczytaj wstęp tu
SPIS TREŚCI (rozwiń)
Spis treści
Wstęp. PYTANIE O DRUGIEGO WE WSPÓŁCZESNEJ FILOZOFII . . . . . . . . . . 7
I. BLISKOŚĆ . . . . . . . . . . 13
Otwarcie problemu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Fenomenalność bliskiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
Odwrócona perspektywa: dystans jako warunek poznania. . 34
Obcość i bliskość jako aspekty poznania innego. . . . . . . . . . . . . . . . 39
II. WIĘŹ, KTÓRA NIE MA POCZĄTKU . . . . . . . . . . 45
Dwa rodzaje bliskości. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
Konstytutywny charakter bliskości pierwotnej . 51
Przemiana innego w bliskiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
Trzecia bliskość – bliskość niejawna. . 58
Bliskość jednostronna jako wierność zerwanej więzi. . 65
Bliźni, bliski, najbliższy. . . 69
III. OBECNOŚĆ BLISKIEGO . . . . . . . . . . 73
Aporie obecności. . . 73
Nieobecność a brak. Nieobecność kogoś – brak czegoś. . . . . . . . . . 79
Bliskość jako obecność drugiego we mnie. . 84
IV. INNY JAKO BLISKI . . . . . . . . . . 87
Bliski a Inny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
Twarz Innego a twarz bliskiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
Bliski jako nieznany. . . 99
Czy można pomyśleć inność absolutną?. . 101
Pytanie o status Innego w perspektywie idei absolutnej inności. . 106
Pragnienie Innego jako trauma utraconej bliskości. . . . . . . . . . . . . 113
V. ŻYJĄC WŚRÓD INNYCH . . . . . . . . . . 119
Więź bliskości a relacja społeczna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
Formy relacji społecznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
Rzecz jako atrybut relacji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
Urzeczowienie niematerialnych aspektów relacji. . 131
Przemiana treści relacji społecznej w czasie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
Transkrypcja przejścia. . . 135
Więź bliskości a społeczna relacja bliskości. . 139
Imitacje bliskości: ród, drużyna, społeczność miejsca,
braterstwo. . . 141
Fenomen przywiązania do drugiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
VI. BEZPOŚREDNIOŚĆ . . . . . . . . . . 147
Dłoń i dotyk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
Skóra – funkcja ochronna i receptywna. . 153
Usta – sensualne pole bliskości. . 160
Nagość. . . 165
Ciało bliskiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
Płodzenie i rodzenie – nieodparte aspekty bliskości. . 175
Słowo i dotyk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Mowa bliskości – wzajemność. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
Imię własne w strukturze mowy bliskości. . 184
Fenomenologiczna rozpoznawalność twarzy. . . . . . . . . . . . . . . . . . 187
VII. TROSKA . . . . . . . . . . 193
Troska o bliskiego jako podstawowy wymiar troski
egzystencjalnej. . . 193
Uczestnik, świadek, obserwator. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
Troska jako warunek rozpoznania siebie. . 201
Troska aż po szaleństwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204
Troska o bliskich a odpowiedzialność za drugiego. . 207
Poświęcenie siebie jako wyraz troski egoistycznej. . 212
VIII. IMIONA WŁASNE BLISKOŚCI . . . . . . . . . . 217
Miłość. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217
Rewolucja jako resentyment niemożliwej bliskości. . . . . . . . . . . . . 220
Logika miłości. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223
Bycie jednym jako zasada wspólnoty bliskich. . 226
Przyjaźń jako szczególna forma relacji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229
Ontyczne podstawy zaufania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234
Wierność, która narusza synchronię czasu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241
Zwierzenie się drugiemu. . . 245
IX. KONFLIKT BLISKOŚCI I RELACJI . . . . . . . . . . 249
Abraham, Hiob i inni. . . 249
Na marginesie Fenomenologii ducha: dialektyka pana
i niewolnika jako wizja świata bez miłości. . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
Odwrotna strona bliskości – odejście. . 260
Wojna jako szczególny przypadek zbliżenia. . 262
Śmierć w tłumie – Paul Ricoeur, Paul Celan. . 264
Żyć przeciw śmierci. . . 269
