Zbigniew Stawrowski, Prawo naturalne a ład polityczny, wydanie I

Spis treści

SŁOWO WSTĘPNE ……………………………………………………………….7
WPROWADZENIE ……………………………………………………………….19

ROZDZIAŁ 1
Trop sprawiedliwości i rozumu – Platon

Sprawiedliwość i jej miara ……………………………………………………….31
Rządy rozumu, czyli rządy ludzi rozumnych – Państwo ………… 40
Od idei do konkretu – Polityk ………………………………………………. 46
Rozumność wcielona w ustawy – Prawa ……………………………….. 50
Kwestia praw politycznych ………………………………………………… 52
Fundamenty państwa prawa ………………………………………………. 54
Wymagania wolności a problem władzy ……………………………… 57
Państwo prawa i jego instytucje ………………………………………….. 64
Strażnicy praw (65)
Wychowawca młodzieży (67)
Najwyższe zgromadzenie strażników (69)
Wymiar sprawiedliwości (77)
Prawo własności (79)
Rozumne zasady karania (81)
Prawo wobec tego, co niezgodne z naturą – problem
homoseksualizmu ……………………………………………………………… 84

ROZDZIAŁ 2
Klasyczne stanowisko prawnonaturalne
– św. Tomasz z Akwinu

Uwagi wstępne – prawo naturalne i jego sens ………………………….97
Prawo wieczne a prawo naturalne………………………………………… 103
Treść prawa naturalnego ……………………………………………………… 107
Uwagi i zastrzeżenia ……………………………………………………………. 113
Prawa ludzkiej natury a wolność woli ………………………………….. 119
Wola – jej wolność i konieczność ………………………………………. 120
Liberum arbitrium ………………………………………………………….. 126
Pouczający przypadek upadłych aniołów ……………………………. 131

ROZDZIAŁ 3
Naturalne pragnienie mocy – Thomas Hobbes

Uwagi wstępne – swoistość myśli Hobbesa …………………………… 139
Problem wolności ………………………………………………………………… 142
Naturalne prawo mocy ………………………………………………………… 145
Teologika mocy ………………………………………………………………. 147
Polilogika mocy – naturalny stan wojny ……………………………. 149
Naturalne prawo skończoności – lęk przed śmiercią …………….. 154
Rozumne warunki pokoju ……………………………………………………. 158
Normy naturalne …………………………………………………………….. 158
Sprawcza moc – miecz sprawiedliwości …………………………….. 175
Geneza i sens władzy państwowej ………………………………………… 180
Jednostka a państwo …………………………………………………………….. 183
Liberalizm… …………………………………………………………………… 186
… czy totalizm? ………………………………………………………………. 188
Logika mocy i jej konsekwencje …………………………………………… 192

ROZDZIAŁ 4
Naturalne prawo autonomii – Immanuel Kant

Ludzka natura i jej wymiary ………………………………………………… 204
Człowiek jako istota moralna……………………………………………….. 212
Prawo moralne ……………………………………………………………….. 213
Wolność …………………………………………………………………………. 215
Niezależność (217)
Autonomia (219)
Dobra wola (220)
Godność (223)
Między dobrem a złem – wewnętrzne napięcia ludzkiej natury 226
Pytanie o źródło zła …………………………………………………………. 228
Prawo moralne a uczucie szacunku …………………………………… 232
Polilogika podmiotów moralnych – królestwo celów …………….. 238
System słusznych uprawnień ……………………………………………….. 242
To, co Moje – własność …………………………………………………….. 245
Dygresja: polemika z Hobbesem o naturze człowieka (250)
Państwo prawa ……………………………………………………………….. 253
Wewnętrzna struktura państwa…………………………………………. 257
Prawo karne …………………………………………………………………… 260
Kara jako sprawiedliwa odpłata (262)
Przypadek graniczny – kara śmierci (265)
Prawa wolności a uprawnienia polityczne…………………………….. 271
Idea woli powszechnej i umowy społecznej …………………………. 272
Pojęcie obywatela i stanu obywatelskiego …………………………… 275
Niemoralność państwa dobrobytu (278)
Zasada równości wobec prawa (279)
Samowystaczalność – warunek podmiotowości politycznej (281)
Idea republikańskiego państwa prawa ………………………………….. 289
Krytyka demokracji …………………………………………………………. 289
Platonizm Kanta …………………………………………………………….. 294
Uprawnienia narodów a idea wiecznego pokoju …………………… 297

ROZDZIAŁ 5
Prawa drugiej natury – Georg Hegel

Duch jako prawdziwa nieskończoność …………………………………. 314
Duch jako wolność ………………………………………………………………. 322
Wolność jako bycie u siebie samowiedzy …………………………….. 323
Wolność konkretna: bycie u siebie w tym, co inne ……………….. 325
Duch teoretyczny (328)
Duch praktyczny (333)
Duch wolny jako wola etyczna …………………………………………….. 342
Konkretna ogólność – rozumna treść woli ………………………….. 342
Duch jako rzeczywistość etyczna ……………………………………….. 346
Obowiązki etyczne jako prawa wolności…………………………….. 349
Prawo abstrakcyjne ………………………………………………………………. 356
Własność ………………………………………………………………………… 358
Umowa………………………………………………………………………….. 361
Prawo wobec bezprawia ………………………………………………….. 362
Prawo moralne …………………………………………………………………….. 370
Prawo etyczne ……………………………………………………………………… 378
Rodzina …………………………………………………………………………. 381
Społeczeństwo obywatelskie ……………………………………………… 388
System potrzeb (390)
System prawa stanowionego – wymiar sprawiedliwości (395)
Struktury dodatkowej regulacji: policja i korporacja (399)
Państwo …………………………………………………………………………. 404
Ustrój wewnętrzny państwa (410)
Władza panującego (412)
Władza wykonawcza (415)
Władza ustawodawcza (416)
Państwo wobec innych państw ………………………………………….. 424
Prawa rozwoju ducha – dzieje powszechne ………………………….. 429

POSŁOWIE ……………………………………………………………………….. 433
Mapa ludzkiej natury …………………………………………………………… 434
Rozumne elementy ładu politycznego ………………………………….. 442
Polityczna organizacja wspólnoty etycznej …………………………. 443
Polityczna organizacja wspólnoty moralnej ………………………… 445

BIBLIOGRAFIA …………………………………………………………………. 451

INDEKS NAZWISK ………………………………………………………….. 459