Józef Tischner, Filozofia poznania. Wykłady. Tom V

STRONA GŁÓWNA / PUBLIKACJE / Dzieła zebrane J.Tischnera / JÓZEF TISCHNER, FILOZOFIA POZNANIA. WYKŁADY. TOM V

Józef Tischner, Filozofia poznania. Wykłady. Tom V



Oprawa: twarda -s.656
Wydawca:
Instytut Myśli Józefa Tischnera
Rok wydania: 2021
ISBN: 978-83-60911-38-9
Język: polski

Piąty tom Dzieł zebranych Józefa Tischnera to kolejny, czwarty już wolumin zawierający jego wykłady. Tym razem są to wykłady z filozofii poznania, które Tischner rozpoczął w roku 1978 w ramach Papieskiego Wydziału Teologicznego w Krakowie i prowadził następnie przez jedenaście lat. Od października 1982 roku był to już cykl wykładów przeznaczonych nie tylko dla studentów teologii, lecz również dla osób studiujących na Wydziale Filozoficznym Papieskiej Akademii Teologicznej, erygowanej przez papieża Jana Pawła II pięć dni przed wprowadzeniem stanu wojennego.

W przeciwieństwie do wykładów z filozofii człowieka, które Tischner prowadził do 1997 roku, z wykładów z filozofii poznania sam zrezygnował w roku 1989, przekazując ich prowadzenie swoim asystentom. Wykłady z filozofii człowieka okazały się dla niego zdecydowanie ważniejsze, co nie powinno zresztą dziwić.

Przeczytaj Słowo wstępne tu



SPIS TREŚCI (rozwiń)

Spis treści

Słowo wstępne (Zbigniew Stawrowski) . . . . . . . . . . 9

Część pierwsza
FILOZOFIA POZNANIA
(Skrypt z 1979 roku)

Wstęp . . . . . . . . . . 19
Miejsce filozofii poznania wśród innych nauk filozoficznych . . . . . . . . . . 19
Filozofia poznania (niekiedy także: teoria poznania, kryteriologia, epistemologia) . . . . . . . . . . 27
Pytanie dotyczące poznania . . . . . . . . . . 33

1. Zagadnienie prawdy . . . . . . . . . . 38
Prawda a złudzenie . . . . . . . . . . 40
Prawda ontologiczna . . . . . . . . . . 41
Prawda jako światło Boże . . . . . . . . . . 42
Prawda i wyzwolenie . . . . . . . . . . 45
Prawda jako otwarcie . . . . . . . . . . 48
Spostrzeżenie źródłowe i prawda . . . . . . . . . . 50
Wnioski: prawda i myślenie . . . . . . . . . . 52

Prawda na poziomie sądu . . . . . . . . . . 54
Prawda koherencyjna . . . . . . . . . . 58
Prawda w pragmatyzmie . . . . . . . . . . 60
Praktyka jako kryterium prawdy w marksizmie . . . . . . . . . . 64
Oczywistość jako kryterium prawdy . . . . . . . . . . 75

Zakończenie . . . . . . . . . . 77

2. Zagadnienie źródeł poznania . . . . . . . . . . 79
Wstęp historyczny . . . . . . . . . . 79
Racjonalizm . . . . . . . . . . 82
Empiryzm . . . . . . . . . . 86
Próba syntezy . . . . . . . . . . 90
Intuicja, intencja, przedmiot . . . . . . . . . . 102
Doświadczenie immanentne i wewnętrzne . . . . . . . . . . 114
Wstęp historyczny . . . . . . . . . . 115
Spostrzeżenie immanentne. Analizy Edmunda Husserla . . . . . . . . . . 118
Spostrzeżenie wewnętrzne . . . . . . . . . . 123
Rozumienie samego siebie . . . . . . . . . . 125
Rozjaśnienie egzystencji rsp. doświadczenia egzystencjalne . . . . . . . . . . 127
Doświadczenie drugiego człowieka . . . . . . . . . . 134
Wstęp historyczny . . . . . . . . . . 134
Fenomenologia spotkania . . . . . . . . . . 141
Wybrane zagadnienia teorii obcowania . . . . . . . . . . 151
Dialog i świat dialogu . . . . . . . . . . 156
Doświadczenie przedmiotowe . . . . . . . . . . 158
Wstęp historyczny . . . . . . . . . . 159
Doświadczenie rzeczy . . . . . . . . . . 164
Doświadczenie wartości . . . . . . . . . . 171
Świat otaczający człowieka, świat kultury i rozumienie . . . . . . . . . . 174

3. Zagadnienie granic poznania . . . . . . . . . . 182
Krytyka idealizmu immanentnego i idealizmu transcendentalnego . . . . . . . . . . 188
Konstytutywna geneza sensu . . . . . . . . . . 189

Spór o powszechniki . . . . . . . . . . 193
Wniosek ogólny . . . . . . . . . . 194
Zakończenie. Metafizyka poznania . . . . . . . . . . 196

Część druga
WYKŁADY Z FILOZOFII POZNANIA
(Rok akademicki 1981/1982)

Plan wykładów . . . . . . . . . . 203
Wykład 1. Wprowadzenie do metody fenomenologicznej . . . . . . . . . . 205
Wykład 2. Doświadczenie i jego rodzaje . . . . . . . . . . 223
Wykład 3. Spostrzeżenie immanentne – Edmund Husserl . . . . . . . . . . 242
Wykład 4. Doświadczenia egzystencjalne – Karl Jaspers . . . . . . . . . . 258
Wykład 5. Poznanie drugiego człowieka – filozofia dialogu . . . . . . . . . . 275
Wykład 6. Poznanie drugiego człowieka w egzystencjalizmie – Martin Heidegger i Jean-Paul Sartre . . . . . . . . . . 291
Wykład 7. Struktura przestrzeni międzyludzkiej . . . . . . . . . . 307
Wykład 8. Poznanie świata przedmiotowego . . . . . . . . . . 319
Wykład 9. Metoda transcendentalna – Immanuel Kant (1) . . . . . . . . . . 335
Wykład 10. Metoda transcendentalna – Immanuel Kant (2) . . . . . . . . . . 347
Wykład 11. Krytyka koncepcji Kanta – Edmund Husserl . . . . . . . . . . 357
Wykład 11. Poznanie wartości – Max Scheler (1) . . . . . . . . . . 367
Wykład 12. Poznanie wartości – Max Scheler (2) . . . . . . . . . . 376
Wykład 13. Poznanie a rozumienie – hermeneutyka . . . . . . . . . . 384

Część trzecia
WYKŁADY Z FILOZOFII POZNANIA
(Rok akademicki 1982/1983)

Wykład 1. Na czym polega myślenie filozoficzne (12 października 1982) . . . . . . . . . . 397
Wykład 2. Trzy typy filozoficznego myślenia (10 listopada 1982) . . . . . . . . . . 403

Wykład 3. Myślenie hermeneutyczne (17 listopada 1982) . . . . . . . . . . 419
Wykład 4. Problematyka prawdy. (24 listopada 1982) . . . . . . . . . . 436
Wykład 5. Rozum i doświadczenie. Edmund Husserl – spostrzeżenie immanentne (12 stycznia 1983) . . . . . . . . . . 448
Wykład 6. Doświadczenie wewnętrzne (19 lutego 1983) . . . . . . . . . . 467
Wykład 7. Doświadczenie drugiego człowieka (23 lutego 1983) . . . . . . . . . . 470
Wykład 8. Człowiek jako wytwór drugiego człowieka – Georg Wilhelm Friedrich Hegel (2 marca 1983) . . . . . . . . . . 487
Wykład 9. Opis doświadczenia spotkania – Max Scheler (9 marca 1983) . . . . . . . . . . 490
Wykład 10. Teoria miłości i nienawiści u Maxa Schelera (16 marca 1983) . . . . . . . . . . 493
Wykład 11. Metoda fenomenologiczna (23 marca 1983) . . . . . . . . . . 511
Wykład 12. Filozofia dialogu a filozofia tradycyjna (13 kwietnia 1983) . . . . . . . . . . 534
Wykład 13. Immanuel Kant – metoda transcendentalna (1) (20 kwietnia 1983) . . . . . . . . . . 549
Wykład 14. Immanuel Kant – metoda transcendentalna (2) (27 kwietnia 1983) . . . . . . . . . . 565
Wykład 15. Filozofia transcendentalna – Friedrich Wilhelm Joseph Schelling (4 maja 1983) . . . . . . . . . . 582
Wykład 16. Metoda hermeneutyczna (1) (11 maja 1983) . . . . . . . . . . 603
Wykład 17. Metoda hermeneutyczna (2). Paul Ricoeur – problem zła (18 maja 1983) . . . . . . . . . . 621

Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . 639
Indeks osób . . . . . . . . . . 651

Skip to content