Książka zawiera dwa ważne, niepublikowane nigdy wcześniej filozoficzne teksty Józefa Tischnera. Pierwszy z nich to rozprawa doktorska Ja transcendentalne w filozofii Edmunda Husserla, drugi to praca habilitacja Fenomenologia świadomości egotycznej. Obydwie prace, pochodzące z roku 1962 i 1971, pokazują, jak kształtowały się fundamenty Tischnerowskiego myślenia – mocno zakorzenione w fenomenologii i opisach ludzkich doświadczeń. Obydwie też pokazują dojrzałość i samodzielność myślenia, a także zapowiadają najważniejsze tematy filozofii Tischnera z późniejszych lat. Obok precyzyjnych analiz struktur podmiotu znaleźć w nich można zainteresowanie światem wartości i jego rolą w kształtowaniu się Ja człowieka. Horyzont aksjologiczny – kluczowe pojęcie dla całej filozofii Tischnera – bierze swój początek właśnie w zawartych w rozprawie habilitacyjnej analizach. Wydaje się, że bez znajomości tych tekstów pełne zrozumienie myśli Autora Sporu o istnienie człowieka nie jest możliwe, a ich publikacja może rzucić nowe światło na całą filozofię dramatu.
“Studia z filozofii świadomości” są zarazem pierwszym tomem Dzieł Zebranych Józefa Tischnera, przygotowywanych przez Instytut Myśli Józefa Tischnera. Książka, wydana z dużą dbałością edytorską, zawiera przedmowę prof. Adama Węgrzeckiego, opowiadającą o historii obydwu tekstów, a także indeksy nazwisk i pojęć.
Przeczytaj wstęp tutaj
Przedmowa (Adam Węgrzecki) . . . . . . . . . . V
Wstęp . . . . . . . . . . 3
ROZDZIAŁ I
JA TRANSCENDENTALNE W FILOZOFII EDMUNDA HUSSERLA . . . . . . . . . . 9
§ 1. Sposób obecności czystego podmiotu dla świadomości . . . . . . . . . . 9
§ 2. Czysty podmiot świadomości jako jej subiektywny biegun . . . . . . . . . . 22
§ 3. Czyste „ja” jako podmiot transcendentalnej świadomości . . . . . . . . . . 27
ROZDZIAŁ II
PRÓBA KRYTYKI TEORII JA TRANSCENDENTALNEGO HUSSERLA . . . . . . . . . . 35
§ 1. Stan dyskusji nad zagadnieniem . . . . . . . . . . 35
§ 2. Krytyczne uwagi o epistemologii czystego podmiotu świadomości . . . . . . . . . . 47
§ 3. Krytyczne uwagi o koncepcji struktury czystego podmiotu świadomości . . . . . . . . . . 63
ROZDZIAŁ III
JA TRANSCENDENTALNE I CZYSTY PODMIOT ŚWIADOMOŚCI . . . . . . . . . . 103
§ 1. Czym jest „ja” świadomości transcendentalnej? . . . . . . . . . . 103
§ 2. Wnioski i uzupełnienia . . . . . . . . . . 121
Bibliografia . . . . . . . . . . 123
Wprowadzenie . . . . . . . . . . 131
ROZDZIAŁ I
ODMIANY PIERWOTNOŚCI W SFERZE ŚWIADOMOŚCI . . . . . . . . . . 141
§ 1. Problem reifikacji . . . . . . . . . . 146
§ 2. Noeza i przedmiot intencjonalny . . . . . . . . . . 151
§ 3. Pierwotność aktu i własności habitualnej . . . . . . . . . . 155
§ 4. Pierwotność w obszarze strumienia czasu . . . . . . . . . . 162
§ 5. Pierwotność w obszarze egzystencjałów . . . . . . . . . . 166
§ 6. Pierwotność typu aksjologicznego . . . . . . . . . . 170
§ 7. Zestawienie wyników . . . . . . . . . . 173
ROZDZIAŁ II
JA SOMATYCZNE . . . . . . . . . . 179
§ 1. Filozoficzna artykulacja refleksywnego doświadczenia egotycznego . . . . . . . . . . 183
§ 2. Krytyka proponowanych artykulacji . . . . . . . . . . 192
§ 3. Przestrzeń egotyczna i jej granice . . . . . . . . . . 200
§ 4. Solidaryzacja egotyczna . . . . . . . . . . 220
§ 5. Ja somatyczne . . . . . . . . . . 228
§ 6. Doświadczenie, refleksywność, odsłonięcie . . . . . . . . . . 230
§ 7. Ogólne rysy strukturalne aktu refleksji . . . . . . . . . . 243
ROZDZIAŁ III
JA JAKO PODMIOT POZNANIA . . . . . . . . . . 253
§ 1. Aporie poznania i egotyczności . . . . . . . . . . 272
§ 2. Podmiot poznania H. Rickerta . . . . . . . . . . 278
§ 3. Ja transcendentalne E. Husserla . . . . . . . . . . 282
§ 4. Podmiot konkretny M. Heideggera . . . . . . . . . . 287
§ 5. Niektóre rysy czystej egotyczności . . . . . . . . . . 293
§ 6. Niektóre rysy czystej podmiotowości . . . . . . . . . . 307
§ 7. Refleksje krytyczne . . . . . . . . . . 313
§ 8. Solidaryzacja i problem ewolucji świadomości . . . . . . . . . . 317
§ 9. Ja jako podmiot poznania . . . . . . . . . . 334
§ 10. Podstawy epistemologiczne . . . . . . . . . . 338
ROZDZIAŁ IV
JA OSOBOWE . . . . . . . . . . 351
§ 1. Ja osobowe i jego świat . . . . . . . . . . 354
§ 2. Odpowiedź konstytutywna . . . . . . . . . . 364
§ 3. Rozumienie i podstawy hermeneutyki . . . . . . . . . . 380
ROZDZIAŁ V
PRZESTRZEŃ AKSJOLOGICZNA I JA PIERWOTNE . . . . . . . . . . 391
§ 1. Przestrzeń aksjologiczna . . . . . . . . . . 391
§ 2. Ja pierwotne . . . . . . . . . . 400
Zakończenie . . . . . . . . . . 411
Bibliografia . . . . . . . . . . 419
Indeks pojęć . . . . . . . . . . 423
Indeks nazwisk . . . . . . . . . . 455